• 1.jpg
  • 2.jpg
  • 3.jpg

Miejscowości

Wiadomości

Aktualności

Fotorelacje

Videorelacje

Najbliższe wydarzenia

Ciekawe miejsca w Bieszczadach: Jeziorka Duszatyńskie

Napisane przez  Marek Kusiak

Jeziorek w Bieszczadach jest bardzo mało. Jest Zalew Soliński i Myczkowski, natomiast jeziorka są w zasadzie trzy: dwa duszatyńskie oraz położone niedaleko od nich, po drugiej stronie Chryszczatej, jeziorko zwane Bobrowym.

Dolne Jeziorko

Diabelskie jeziorka – tak je nazywali okoliczni mieszkańcy. Ich powstaniu towarzyszył iście piekielny ryk. Nikt tam nie chodził także wtedy, gdy ich nie było. Mówiono, że jest tam coś dziwnego. To coś czuje się do dziś. Ciemna woda, raz mlecznozielona, raz czarna, ciemne dno z wystającymi z wody pniami drzew, rosnące na brzegu potężne skrzypy – jakby z innego świata. Półmrok i ta dzwoniąca w uszach cisza.

Jeziorka Duszatyńskie mają ponad sto lat. Wiosna 1907 roku była mokra. Długotrwałe deszcze nasączyły wodą łupki Chryszczatej. 13 kwietnia, w wigilię greckokatolickiej Wielkanocy, z niesamowitym rykiem ziemia, skały i drzewa z zachodniego stoku góry runęły w dolinę potoku Olchowatego.

Na brzegach jeziorek

Mieszkańcy pobliskiego Duszatyna uciekli z domów. Myśleli, że to trzy legendarne, zaklęte w kamień potwory na Chryszczatej uwolniły się ze skał.

Masy ziemi i skał utworzyły naturalne tamy, które zatrzymały wodę z potoku. Powstały tym samym trzy jeziorka. Właściciel tych ziem, hrabia Potocki, był zapalonym rybakiem. Polecił natychmiast zarybić je pstrągiem.

Gdy w roku 1925 z dolnego jeziorka spuszczono wodę, by wyciągnąć ryby, największe z ok. 80 pstrągów miały po dziesięć kilogramów!

Rynna osuwiskowa

Dziś po katastrofie sprzed wieku, oprócz jeziorek, pozostała rynna osuwiskowa. To stąd zsunęła się ziemia. Ma kształt ogromnego leja, zaczynającego się wysoko na głównym stoku Chryszczatej. Jest wyraźnie asymetryczna: z brzegiem prawym (od strony szlaku) niskim i łagodnym, zbudowanym z łupkowych części warstw ciśniańskich, a lewym wyższym i bardziej stromym, w części środkowej przechodzącym w wysoką ścianę skalną. U podnóża ściany znajduje się duże zwalisko bloków piaskowcowych i gruzu łupkowego. Całe dno niszy ma specyficzny mikrorelief z licznymi garbami, nabrzmieniami i zaklęsłościami z jeziorkami o powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych.

Osuwisko jest największe w Karpatach polskich pod względem ilości przemieszczonego materiału (ok. 12 mln. m3 ziemi i skał), a drugie - po osuwisku w Szymbarku - pod względem powierzchni (ok. 36 ha).

Górne jeziorko

Zachodni stok Chryszczatej wciąż żyje. Geologowie, którzy prowadzą tam badania, zauważają powolne przesuwania mas ziemi. Powyżej jeziorek powoli przesuwa się w dół masa ziemi i skał o długości ok. 250 m i szerokości ok. 100m. Odsunięty jest od linii stoku szczeliną trzymetrowej szerokości, 1,5 m głębokości i długą na 250 m. Szczelina powoli się poszerza. A to oznacza, że któreś z kolejnych większych deszczów mogą spowodować podobną katastrofę.

Jeziorko Dolne, leżące na wysokości 683 (według innych 687) m n.p.m. jest mniejsze. Ma 0,45 ha. Większe Jeziorko Górne, leży 18 metrów wyżej, na 701 (708 według innych danych) metrach n.p.m. i ma 12,5 (14,4 według innych danych) ha.

W jeziorze żyje wodopójka (malutki skorupiak) Neumania callosa, przez bieszczadników reklamowana jako żyjąca w jednym miejscu na świecie, właśnie w jeziorkach Duszatyńskich. Tymczasem można ją spotkać również w jeziorach na Mazurach.

Natomiast skrzyp gałęzisty (Equisetum ramosissimum) osiąga tu największą wysokość swojego występowania.

Górne jeziorko

Warto zaznaczyć, że przynajmniej czterokrotnie (w latach 1952, 1953, 1957, 1960) podczas swoich wędrówek po Bieszczadach Jeziorka Duszatyńskie odwiedził bł. Jan Paweł II wtedy jeszcze jako ks. Karol Wojtyła

Górne jeziorko

Wspomnienie ze swojego pierwszego pobytu ( w 1953 roku) nad Jeziorkami Duszatyńskimi odnajdujemy w tomie zatytułowanym "Przed sklepem jubilera":

Nie zapomnę nigdy tych jeziorek, co zaskoczyły nas po drodze
jak gdyby dwie cysterny niezgłębionego snu.
Spał metal zmieszany z odblaskiem
jasnej sierpniowej nocy Księżyca jednak nie było
Nagle, gdy tak staliśmy wpatrzeni
- tego nie zapomnę do końca życia
- gdzieś sponad naszych głów doszło wyraźne wołanie
Było ono zresztą podobne
do zawodzenia raczej lub jęku
czy też może nawet do kwilenia.
Wszyscy wstrzymali oddech
Nie było wiadomo, czy woła człowiek,
czy też zawodzi spóźniony ptak
Ten sam głos powtórzył się raz jeszcze,
wówczas chłopcy zdecydowali się odkrzyknąć.

Przez cichy uśpiony las
przez noc bieszczadzką szedł sygnał.
Jeśli to człowiek - mógł go usłyszeć.
Jednakże tamten głos już nie odezwał się więcej.

Natomiast podczas swojego pobytu nad jeziorkami w 1957 roku ks. Karol Wojtyła odprawił tu mszę świętą.

Dojście do Jeziorek Duszatyńskich

- Szlakiem czerwonym (PTTK) z Komańczy (przez Prełuki i Duszatyn).

- Szlakiem niebieskim (PTTK) z Turzańska: przełęcz 609m (nad Turzańskiem) - Dział 830m - Chryszczata (997 m), a następnie czerwonym (PTTK)   Chryszczata - Jeziorka Duszatyńskie.

- Szlakiem żółtym (PTTK) z Rabego (z bazy studenckiej) pod Chryszczatą a następnie czerwonym (PTTK) Chryszczata (997 m) – Jeziorka Duszatyńskie.

- Szlakiem żółtym (Gimnazjum Tarnawa Dln) tz. „dojściowy papieski” z Kalnicy na Chryszczatą  a następnie czerwonym (PTTK) Chryszczata (997 m) – Jeziorka Duszatyńskie

- Szlakiem niebiesko-żółtym (Gimnazjum Tarnawa Dln) tz. „papieski” z przełęczy nad Kiełczawą przez Gawgań, Huczek, jeziorko Bobrowe na Chryszczatą  a następnie czerwonym (PTTK) Chryszczata (997 m) – Jeziorka Duszatyńskie.

- Drogą leśną z Woli Michowej lub Mikowa (bez szlaku) na przełęcz Żebrak a następnie szlakiem czerwonym (PTTK) Chryszczata (997 m) – Jeziorka Duszatyńskie.

Opracował:

Marek Kusiak

http://www.bieszczady-przewodnicy.pl/Przewodnicy/Marek.Kusiak/

http://cudaswiata.pl/polska/jeziorka_duszatynskie.html

http://www.twojebieszczady.pl/kwojtyla.php

Wojtyła Karol, Poezje i dramaty, Karków 1974

Kategoria: Okolice Komańczy
Pogoda Cisna z serwisu

Najbliższe wydarzenia

Brak wydarzeń

Facebook

Nasz kanał YouTube

Artykuły

Atrakcje w Bieszczadach

Ciekawe miejsca w Bieszczadach

Cerkwie, koscioły i cmentarze w Bieszczadach

Szlaki turystyczne w Bieszczadach

Szlaki rowerowe w Bieszczadach

Trasy samochodowe w Bieszczadach

Zabytki w Bieszczadach

Fauna bieszczadów

Flora bieszczadów

Ciekawostki

Ciekawi ludzie w Bieszczadach

 

Kontakt

Bieszczadzki Portal Turystyczny wbieszczadach.net Redaktor Naczelny Piotr Kutiak 663 740 066
 Potrzebujesz reklamy? ZADZWOŃ502 920 384